Safra kesesi iltihabı olursa ne olur, ameliyat gerekir mi?

Safra kesesi iltihabı (kolesistit), çoğunlukla safra taşının safra kesesi kanalını tıkamasıyla gelişen bir enfeksiyon/iltihap tablosudur. Daha nadiren taş olmadan (akalkülöz) da görülebilir.

Ne olur?

• Tipik belirtiler: Sağ üst karında (sağ kaburga altı) ağrı, özellikle yağlı yemekten sonra artma; ateş, bulantı-kusma; hassasiyet.
• Tanı: Kan testlerinde iltihap (yüksek lökosit/CRP), karaciğer enzimlerinde değişiklik; en sık ultrason ile doğrulanır.
• Olası komplikasyonlar: Safra kesesinde cerahat (ampiyem), doku ölümü (gangren), delinme (perforasyon), yaygın enfeksiyon (sepsis), pankreatit, safra yolu iltihabı (kolanjit). Bu durumlar acildir.

Ameliyat gerekir mi?

• Çoğu akut kolesistit vakasında, uygun hastalarda “erken laparoskopik kolesistektomi” (kapalı yöntemle safra kesesinin alınması) önerilir. Genellikle ilk 24–72 saat içinde yapılır; bu, tekrarlamayı ve komplikasyonları azaltır.
• Genel durumu ameliyata uygun olmayan, ağır enfeksiyonu olan veya eşlik eden ciddi hastalığı bulunanlarda önce damar içi sıvı, antibiyotik ve ağrı kontrolü yapılır; gerekirse cilde iğneyle drenaj (perkütan kolesistostomi) uygulanır. Stabilizasyon sonrası elektif ameliyat planlanır.
• Taş yoksa ve tablo hafifse bazen ilaç ve izlemle düzelebilir; ancak taş varsa ilaçla geçse bile ataklar sıklıkla tekrarlar.

Ne zaman acile?

• 6 saatten uzun süren şiddetli sağ üst karın ağrısı
• 38°C üstü ateş, titreme
• Sarılık, koyu renk idrar, açık renk dışkı
• Durmayan kusma, baygınlık, tansiyon düşüklüğü, nefes darlığı
• İleri yaş, gebelik, diyabet veya bağışıklık düşüklüğü ile birlikte ağrı/ateş Bu durumda gecikmeden Acil Tıp başvurusu gerekir.

Kime başvurmalı?

• İlk değerlendirme ve tedavi için Genel Cerrahi en uygun birimdir. Gerekirse Gastroenteroloji ve İç Hastalıkları da sürece dahil olabilir.

Size birkaç kısa soru:

• Ağrınız ne zamandır var, sürekli mi yoksa gelip gidiyor mu? Yağlı yemekler tetikliyor mu?
• Ateş, bulantı-kusma, sarılık veya idrar renginde koyulaşma oldu mu?
• Daha önce safra taşı tanınız var mı, benzer ataklar yaşadınız mı?
• Hamilelik, diyabet, kalp-damar hastalığı gibi durumlarınız var mı; düzenli kullandığınız ilaçlar neler?

Öneri: Randevuyu geciktirmeyin; bir ultrason ve kan testleri ile durum netleşir. Bu süreçte yağlı/kızartma türü gıdalardan kaçının, bol sıvı alın. Ağrı için parasetamol tercih edilebilir; ancak ateş-sarılık-şiddetli ağrı varsa kendi kendinize ilaçla oyalanmayın ve acile başvurun.

Ben gerçek bir doktor değilim ve bu bir tıbbi teşhis değildir.